Nörojen Mesane

Nörojen mesane, mesanenin dolma, depolama ve boşaltma fonksiyonlarının sinir sistemi hasarı veya disfonksiyonu nedeniyle bozulmasıdır. Yani sorun mesanenin kendisinden değil, onu kontrol eden beyin–omurilik–periferik sinir ağından kaynaklanır.

Uluslararası Kontinans Birliği tanımına göre nörojen mesane, “alt üriner sistem fonksiyonunun nörolojik bir patolojiye bağlı olarak bozulması”dır. Bu nörolojik patolojiler; inme, Parkinson, MS, omurilik yaralanması gibi sinir sistemi hastalıklarında veya majör pelvik cerrahi, diyabet gibi hastalıklarda görülebilir.

Klinik tipleri nelerdir?

1. Spastik (hiperaktif) mesane

Omurilik yaralanması, Multipl skleroz, Parkinson, İnme gibi üst motor nöron (suprasakral) hastalıklarında görülen bir bozukluktur.

• Sık idrara çıkma
• Sıkışma (urgency)
• Sıkışma tipi idrar kaçırma
• Düşük mesane kapasitesi
• Detrusor aşırı aktivitesi gibi sorunlar oluşabilmektedir.

2. Flask (hipoaktif) mesane

Sakral sinir hasarı, Kauda ekuina sendromu, Diyabetik nöropati, Pelvik cerrahi sonrası sinir hasarı gibi alt motor nöron (sakral veya periferik) hastalıklarında görülen bir bozukluktur.

• Mesane dolu ama kasılamaz
• İdrar retansiyonu
• Taşma tipi idrar kaçırma
• Yüksek rezidü

3. Detrusor–sfinkter dissinerjisi

İşeme fazında detrüsor kasılırken sfinkterin gevşeyememesi ile oluşmaktadır. Her iki kasın eşzamanlı kasılması dissinerjiyi yaratmaktadır. Bunun sonucunda idrarı tam boşaltamama ve üst üriner sistem hasarı riski yükselmektedir.

Depolama fazındaki semptomlar

• Sıkışma (urgency)
• Sık sık tuvalete gitme (frequency)
• Gece idrara kalkma (nocturia)
• İdrar kaçırma

Boşaltma fazındaki semptomlar

•  Zor başlatma
• Zayıf akım
• Kesik işeme
• Rezidü hissi

Nörojen mesanenin tedavisi nedir?

Tedavinin amacı semptomları kontrol altına almak ve böbreklerin hasar görmesini önleyip, yaşam kalitesini iyileştirmektir. Tedavide multidisipliner yaklaşım sergilenmektedir; yaşam stili değişiklikleri, mesane eğitimi, pelvik taban rehabilitasyonu, medikal tedavi (antikolinerjik, beta-3 agonist vb.), Temiz aralıklı kateterizasyon (TAK) kullanımı, nöromodülasyon yöntemleri, cerrahi ve botoks işlemleri uygulanabilir.

Pelvik taban fizyoterapisi nasıl yardımcı olur?

Nörojen mesanede pelvik taban kaslarının rolü lezyon tipine göre değişir:

• Spastik tip → pelvik taban aşırı aktivitesi eşlik edebilir.
• Flask tip → pelvik taban zayıflığı eşlik edebilir.
• Dissinerji → koordinasyon bozukluğu ana problemdir.

Bu amaçla hasta eğitimi, mesane ve bağırsak eğitimi, pelvik taban kas eğitimi, solunum eğitimi, manuel uygulamalar, biofeedback, gevşeme ve terapötik egzersizler yapılarak multikomponentli bir yaklaşım sergilenmektedir.

• Nörojen mesanenin belirtileri nelerdir?

  Nörojen mesanenin belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterir. Semptomlar aynı zamanda soruna neden olan sinir hasarının türüne de bağlıdır. Belirtiler şunları içerebilir:

  İdrar yolu enfeksiyonu
  İdrar yolu enfeksiyonu genellikle nörojenik mesanenin ilk belirtisidir. Aşırı aktif ve az aktif mesanesi olan kişiler tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları yaşayabilirler.

  İdrar kaçırma
  Mesane kasları aşırı aktif olabileceğinden ve normalden daha sık sıkışabileceğinden idrar sızıntısı meydana gelebilir. Bazen ani bir şekilde sıkışma gelip sadece birkaç damla idrar sızdırılabilir, bazen çok miktarda,  bazen ise uyurken idrar kaçırma yaşanabilir.

  Sık sık idrara çıkma
  İdrar yapma hissinin sık sık ve ani bir şekilde gelmesi, nörojen mesanede görülen yaygın bir semptomdur. Genel olarak yaklaşık 2 lt sıvı alımına, 24 saatte 8 kereden fazla çıkmak sık idrara çıkmak olarak belirtilmektedir.

  İdrarı boşaltamama ile birlikte idrar damlaması
  Az aktif mesanede, mesanenin tam olarak boşalması zor olabilir (idrar retansiyonu). Mesane kasının gerektiğinde kasılmamasından veya üretranın etrafındaki sfinkter kaslarının da doğru şekilde çalışmamasından kaynaklanabilir. Mesane kası boşalmaya çalıştığı zamanda sıkı kalıp gevşemeyebilir.

• Nörojen mesanenin nedenleri nelerdir?

  Nörojenik mesanesi olan kişilerde mesane sinirleri hastalık veya yaralanma nedeniyle hasar görürse kaslar doğru zamanda kasılıp gevşeyemeyebilir. Sinirler ve kaslar birlikte koordineli bir şekilde çalışmadığında ise, mesane doğru şekilde dolmayabilir veya boşalmayabilir

• Nörojen mesanenin tedavisi nedir?

  Tedavinin amacı semptomları kontrol altına almak ve böbreklerin hasar görmesini önleyip, yaşam kalitesini iyileştirmektir. Tedavide, yaşam stili değişiklikleri, mesane eğitimi, pelvik taban rehabilitasyonu, medikal tedaviler, Temiz aralıklı kateterizasyon (TAK) kullanımı, nöromodülasyon yöntemleri, cerrahi ve botoks işlemleri uygulanabilir.

• Pelvik taban fizyoterapisi nasıl yardımcı olur?

  Nörojen mesanede rehabilitasyon amacı, mesane ve sfinkter kaslarını yeniden eğiterek işeme ve dışkılamada doğru paternlerin yeniden oluşmasını sağlamaktır. Böylelikle mesane kası sıkışmaya başladığında pelvik taban kaslarının gevşemesi sağlanabilir veya sfinkter kaslarınızın gücü artırılabilir. Bu amaçla hasta eğitimi, mesane ve bağırsak eğitimi, pelvik taban kas eğitimi, solunum eğitimi, manual uygulamalar, biofeedback ve gevşeme egzersizleri yapılarak multikomponentli bir yaklaşım sergilenebilir.