Kronik Kabızlık

Kronik kabızlık nedir?

Kronik kabızlık birçok insanı etkileyen yaygın bir sorundur. Genel anlamda seyrek bağırsak hareketliliği ve dışkıyı çıkarmada zorluk ile karakterizedir. Bu, karın ağrısı, şişkinlik, dışkılama sırasında ağrı gibi çeşitli semptomlara yol açabilir. Boşaltıma yardım etmesi için dışkılama sırasında sıklıkla ıkınma manevrası yapılmaktadır fakat bu da bazen hemoroide, kanamalara veya pelvik organ sarkmalarına sebep olabilir.

Kronik kabızlığın nedenleri nelerdir?

Çocukluktaki yanlış tuvalet eğitimi, yetişkinlikte yanlış tuvalet alışkanlıkları, hayat rutininde yapılan değişiklikler (örneğin hastalık ya da tatile çıkma), yetersiz lif tüketimi ve sıvı alımı, bazı ilaçların yan etkileri, stres veya daha fazla araştırılması gereken ileri tıbbi durumlar sayılabilir.

Dissinerjik defekasyon (Anismus) nedir?

Kronik kabızlığın bir başka nedeni; pelvik taban kaslarında meydana gelen paradoksal kasılmadır. Bağırsakların boşalabilmesi ve dışkının geçebilmesi için dışkılama sırasında bu kasların gevşemesi gerekir. Ancak bazı kişilerde bu kaslar gevşemek yerine kasılabilir ve bu da bağırsağın boşaltılmasını zorlaştırabilir. Pelvik taban kasının paradoksal kasılması (diğer adıyla Anismus ya da dissinerjik dışkılama), kronik kas gerginliği, psikolojik stres, sinir hasarı veya geçirilmiş ameliyatlar gibi çok çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir.

Kronik kabızlığın belirtileri nelerdir?

• Haftada 3’ten az dışkılama
• Dışkılama sırasında aşırı ıkınma
• Sert, kuru ve parçalı dışkı (keçi pisliği tarzı) (Bristol Dışkı Skalası’na göre Tip 1-2)
• Dışkılama sonrası tam boşalamama hissi
• Tıkanıklık / blokaj hissi
• Dışkıyı çıkarmak için elle yardım etme ihtiyacı (vajinal ya da anal destek)
• Uzun süre tuvalette kalma
• Karında şişkinlik ve dolgunluk hissi
• Gaz çıkarma zorluğu
• Zaman zaman karın ağrısı
• Dışkılama isteğinin azalması (rektal duyunun azalması)
• Düzensiz bağırsak alışkanlığı (birkaç gün hiç çıkamama, sonra zorlanarak çıkma)

Pelvik taban fizyoterapisi nasıl yardımcı olur?

Kas koordinasyonunu yeniden öğretilmesi

Dışkılama sırasında pelvik tabanın gevşemesi gerekir. Ancak birçok hastada kaslar, tam tersine kasılır (dissinerji). Fizyoterapi ile dışkılama sırasında doğru zamanda gevşeme öğretilir.

Biofeedback ile farkındalık kazandırma

Hastalar çoğu zaman kaslarını yanlış kullandığını fark etmemektedir. Biofeedback sayesinde hasta ekranda kendi kas aktivitesini görerek öğrenir.

Doğru ıkınma tekniğini öğretme

Dışkılama sırasında hiç ıkınma yapmayacağız demek doğru değildir. Yanlış ve zorlu ıkınmalar (Valsalva’yı yanlış kullanma) kabızlığı artırır. Bu sebeple doğru ıkınma tekniklerini öğrenerek diyafram, karın ve pelvik taban kasları birlikte çalışacak şekilde eğitim verilmektedir.

Rektal duyuyu düzenleme

Bazı hastalarda “tuvaletin gelme hissi” zayıftır. Hastalar dışkılama hissinin gelmediğinden şikayet edebilirler. Duyu eğitimi ile doğru zamanda tuvalete gitme refleksi geliştirilir.

Manuel terapi ile çıkışı kolaylaştırma

Pelvik taban kaslarında veya çevre dokularda gerginlik olduğunda manuel tekniklerle gevşeme sağlanmaktadır.

Bağırsak alışkanlığı eğitimi verilmesi

Doğru tuvalet pozisyonun (gövdenin öne eğilmesi, ayakların yükseltilme), bağırsak eğitimi ile rutin dışkılama zamanının, doğru nefes ve ıkınma tekniklerinin öğretilmesi ile etkili boşaltım yapılması sağlanmaya çalışılır. 

Fizyoterapide özellikle şu hastalar en çok fayda görmektedir:

• Ikınıyor ama çıkaramıyorsa
• Tam boşalamama hissi varsa
• Parmakla destek ihtiyacı varsa
• Uzun süre tuvalette kalıyorsa

Yani sorun “bağırsak hareketinden çok çıkış mekanizmasıysa” fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımları fayda vermektedir.

• Kabızlığın nedenleri nelerdir?

  Çocukluktaki yanlış tuvalet eğitimi, yetişkinlikte yanlış tuvalet alışkanlıkları, rutin hayattaki değişiklikler (örneğin hastalık ya da tatile çıkma), yetersiz lif tüketimi ve sıvı alımı, bazı ilaçların yan etkileri, stres veya daha fazla araştırılması gereken ileri tıbbi durumlar sayılabilir.

  Kronik kabızlığın olası bir başka nedeni ise; pelvik taban kasının paradoksal kasılmasıdır. Bağırsakların boşalabilmesi ve dışkının geçebilmesi için dışkılama sırasında bu kasların gevşemesi gerekir. Ancak bazı kişilerde bu kaslar gevşemek yerine kasılabilir ve bu da bağırsağın boşaltılmasını zorlaştırabilir. Pelvik taban kasının paradoksal kasılması (diğer adıyla Anismus), kronik kas gerginliği, psikolojik stres, sinir hasarı veya geçirilmiş ameliyatlar gibi çok çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir.

• Kabızlığın belirtileri nelerdir?
  • Sert dışkı tipi
  • Azalmış bağırsak hareketleri
  • Tuvalette zorlanmak
  • Zorlu ıkınma
  • Dışkılama sırasında/sonrasında ağrı
  • Karın ağrısı
  • Şişkinlik
  • Dışkı kaçırma
  • İdrar problemleri
• Pelvik taban fizyoterapisi nasıl yardımcı olur?

  Pelvik taban fizyoterapisi, ilgili hekim tarafından kronik kabızlık tanısı konulmuş ve dışkılama bozukluğuna sebep olan mekanizmanın pelvik taban kasları olduğu belirlendiği durumlarda başarılı sonuçlar verir konusunda özellikle pelvik taban kaslarının paradoksal kasıldığı durumda oldukça başarılı. Fizyoterapi uygulamalarının başında, postural bozukluklar, kas dengesizlikleri veya pelvik taban kaslarındaki gerginliğin tanımlaması ve düzeltmesine yönelik hedefler konulur. Egzersizler ve manuel yaklaşımlar yoluyla, pelvik taban kaslarınının nasıl gevşetileceği ve koordinasyonunun nasıl artacağı öğrenilir, bu da bağırsak fonksiyonunu iyileştirmeye ve kabızlığı azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca doğru ıkınma manevrasının, bağırsak hareketliliğini artırmak için bağırsak masajının öğrenilmesi, nefes eğitimi ve kas zayıflıklarının güçlendirilmesi de diğer hedeflerdendir.